Eén terminal voor markt-, regio- en ketendata van Oost-Afrikaanse koffie

Rotterdam is de belangrijkste toegangspoort voor groene koffie naar Nederland en heeft de afgelopen jaren importvolume overgenomen van Antwerpen. Nederland was in 2024 de op twee na grootste re-exporteur van groene koffie in Europa (~90.000 ton re-export) — koffie komt binnen in Rotterdam en wordt van daaruit doorverdeeld naar de rest van de EU. Hamburg en Antwerpen blijven daarnaast de twee andere grote Noordwest-Europese koffiepoorten. Voor Oost-Afrikaanse koffie loopt de zeeroute in de normale situatie via het Suezkanaal naar een van deze drie havens.

Rekenvoorbeeld uit een concrete casus: groene koffie van Djibouti naar New York komt op een landed cost van ≈ $7,56/kg — een opslag van $0,56/kg (8,0%) boven de FOB-prijs. Naar een Europese haven (kortere afstand, lagere vracht) landt vergelijkbare koffie doorgaans rond $7,35/kg. Let op: dit is een specifiek rekenvoorbeeld (Ethiopische koffie, één bron), geen algemeen geldend Oost-Afrika–Nederland-tarief — containertarieven variëren sterk per vaarroute, seizoen, rederij en actuele Rode Zee-situatie (zie hieronder).

Boer, exporteur, handelaar, brander en retailer nemen allemaal een marge. Onderstaande cijfers komen uit een gedetailleerde studie van gemalen koffie in de Duitse detailhandel (niet Nederland-specifiek — dat cijfer was niet te vinden) en tonen de marge per kilo, niet het aandeel van de eindprijs.

Bredere, minder methodologisch specifieke schattingen (meerdere bronnen, wereldwijd) plaatsen het aandeel van de boer in de uiteindelijke retailprijs van een kop koffie op slechts 3–6%. Deze twee statistieken zijn niet direct optelbaar — ze komen uit verschillende studies met verschillende methodes — maar wijzen dezelfde kant op: de boer krijgt verreweg het kleinste deel van de waarde.

Niet mogelijk binnen dit dashboard: een statische pagina kan geen actuele scheepsposities, exacte vertrektijden of dagelijkse frequentie tonen — dat vereist een live AIS-databron (scheepstransponders) met een doorlopende koppeling, niet een eenmalig onderzoek. Onderstaande platforms tonen dat wél live, per haven, inclusief verwachte aankomsten en vertrekken van de afgelopen 24 uur en komende 30 dagen:

Elke invoer van buiten de EU vereist een EORI-nummer en een douaneaangifte bij de Nederlandse douane. Rauwe, cafeïnehoudende groene koffie kent sowieso al een standaard EU-invoerrecht van 0% — ongeacht land van herkomst. Het EPA/EBA-voordeel (zie kaarten hierboven) wordt vooral relevant zodra er verderop in de keten verwerking plaatsvindt (branden, ontcafeïneren).

* Alleen verse, onbewerkte koffiebessen hebben volgens de NVWA een fytosanitair certificaat nodig — niet de gedroogde groene boon zoals die internationaal wordt verhandeld. Een veelgemaakte misvatting. EUDR-verplichtingen (GPS-plotdata, due-diligence-verklaring — zie paneel bovenaan deze sectie) komen bovenop dit reguliere douane/BTW-traject en gelden los van het EPA/EBA-tarief.

Niet gevonden: een citeerbare, publiek doorzoekbare ICO-landcode specifiek voor Ethiopië — de ICO-regelgeving bevestigt dat het systeem ook voor Ethiopië geldt, maar het exacte cijfer stond niet in de geraadpleegde bronnen. Ook een sluitende, actuele technische specificatie van het ECX-lot-ID-formaat (aantal cijfers/opbouw) was niet publiek vindbaar — alleen dat het bestaat en wat het volgt. Deze punten zijn hier bewust niet ingevuld met een aanname.